Obligaties met hoog rendement beoordelen: coupon, risico en spreiding

Obligaties hoog rendement kunnen interessant lijken als je periodieke inkomsten zoekt. De coupon is doorgaans hoger dan bij obligaties van financieel sterkere ondernemingen of overheden. Daar staan meestal grotere risico’s tegenover, zoals kredietrisico, koersrisico en beperkte verhandelbaarheid.

Alleen naar de coupon kijken is daarom onvoldoende. Voor een integrale beoordeling onderzoek je ook de aankoopkoers, het effectieve rendement, de financiële positie van de schuldenaar, de leningvoorwaarden en de plaats van de obligatie binnen je portefeuille.

Dit artikel biedt daarvoor een praktische checklist. Voor algemene uitleg over de werking van obligaties kun je eerst Hoe werkt beleggen in obligaties? lezen. Dit artikel is informatief en bevat geen persoonlijk beleggingsadvies. Beleggen kent risico’s. Je kunt een deel van je inleg of je volledige inleg verliezen.

Waarom bieden hoogrenderende obligaties een hogere vergoeding?

Een obligatie is een lening aan een overheid, onderneming of andere uitgevende instelling. In ruil daarvoor ontvang je gewoonlijk rente. Op de afgesproken einddatum wordt de hoofdsom terugbetaald, voor zover de uitgevende partij aan haar verplichtingen kan voldoen.

High yield obligaties hebben doorgaans een lagere kredietwaardigheid dan investment-grade obligaties. Beleggers schatten de kans op betalingsproblemen hoger in en verlangen daarvoor meestal een hogere vergoeding.

Een hoger verwacht rendement kan samenhangen met verschillende risico’s:

Lagere kredietwaardigheid: de schuldenaar heeft een grotere kans op betalingsproblemen.
Achterstelling: andere schuldeisers kunnen bij financiële problemen eerder worden betaald.
Langere looptijd: de belegging blijft langer gevoelig voor rente- en kredietontwikkelingen.
Beperkte liquiditeit: verkopen kan moeilijk zijn of alleen tegen een lagere prijs lukken.
Valutarisico: de obligatie of uitkering luidt in een andere valuta dan de euro.
Complexe voorwaarden: de coupon kan variabel zijn of vervroegde aflossing kan mogelijk zijn.

De centrale beoordelingsvraag is dus niet alleen hoeveel een obligatie uitkeert, maar waarom die vergoeding hoog is.

Checklist voor obligaties hoog rendement

Een zorgvuldige beoordeling bestaat uit vier samenhangende onderdelen: coupon en effectief rendement, kredietrisico, leningvoorwaarden en portefeuillespreiding. Geen van deze onderdelen geeft afzonderlijk een volledig beeld.

Stap 1: vergelijk coupon en effectief rendement

De coupon is de contractuele rente over de nominale waarde. Dat percentage is niet automatisch gelijk aan het rendement dat je als belegger behaalt.

Controleer de aankoopkoers

Koop je een obligatie boven de nominale waarde, dan betaal je een premie. Bij aflossing tegen de nominale waarde kan die premie verloren gaan. Een relatief hoge coupon kan daardoor samengaan met een lager effectief rendement.

Koop je onder de nominale waarde en wordt de obligatie volledig afgelost, dan kan naast de coupon een positief koersresultaat ontstaan. Een lage marktprijs kan echter ook wijzen op zorgen over de kredietwaardigheid of terugbetaling.

Bekijk het rendement tot de vervaldatum

Het rendement tot de vervaldatum houdt doorgaans rekening met:

de actuele aankoopprijs;
de resterende couponbetalingen;
de resterende looptijd;
de verwachte aflossing op de einddatum.

Ook dit berekende rendement is geen garantie. De berekening veronderstelt onder meer dat de schuldenaar volgens afspraak betaalt. Bij wanbetaling of een herstructurering kan het uiteindelijke resultaat aanzienlijk lager zijn.

Bereken ook het scenario van vervroegde aflossing

Sommige obligaties mogen vóór de einddatum worden afgelost. Een uitgevende partij kan daarvoor kiezen wanneer herfinanciering tegen gunstigere voorwaarden mogelijk is. Je ontvangt dan mogelijk de hoofdsom terug, maar moet het geld wellicht tegen een lagere rente herbeleggen.

Kijk daarom, indien relevant, niet alleen naar het rendement tot de reguliere einddatum, maar ook naar het rendement bij de eerst mogelijke vervroegde aflossing.

Stap 2: beoordeel kredietrisico en financiële draagkracht

Kredietrisico is het risico dat de schuldenaar rente of aflossing niet volledig of niet op tijd betaalt. Bij high yield obligaties is dit een belangrijk onderdeel van de analyse. Een nadere toelichting vind je in Kredietrisico bij high yield.

Onderzoek balans en kasstromen

Een onderneming betaalt rente en aflossing uit beschikbare kasstromen, liquide middelen of nieuwe financiering. Kijk daarom verder dan omzet en boekhoudkundige winst.

Relevante aandachtspunten zijn:

de verhouding tussen schuld en operationeel resultaat;
de mate waarin kasstroom of winst de rentelasten dekt;
de stabiliteit van de inkomsten;
de hoeveelheid beschikbare liquide middelen;
de vervaldata van andere schulden;
de afhankelijkheid van herfinanciering;
de gevoeligheid voor economische tegenwind of hogere rente.

Eén kengetal is nooit voldoende. De aard van de inkomsten, de sector en de voorspelbaarheid van kasstromen bepalen mede hoeveel schuld een onderneming kan dragen.

Gebruik kredietratings als hulpmiddel

Een kredietrating is een externe inschatting van de kredietwaardigheid. Ratings kunnen helpen bij het vergelijken van obligaties, maar zijn geen garantie dat betalingen doorgaan. Ze kunnen veranderen en soms vertraagd reageren op nieuwe ontwikkelingen.

Bekijk naast de rating ook de toelichting, de vooruitzichten en recente wijzigingen. Combineer deze informatie met de financiële cijfers en leningdocumentatie.

Stap 3: lees de leningvoorwaarden

Obligaties van dezelfde onderneming kunnen verschillende risicoprofielen hebben. De juridische voorwaarden bepalen mede waarop je recht hebt en waar je staat als de schuldenaar financiële problemen krijgt.

Controleer rangorde en zekerheden

Een senior obligatie staat in beginsel hoger in de kapitaalstructuur dan een achtergestelde obligatie. Een gedekte lening kan specifieke zekerheden hebben. Dat betekent niet dat verlies uitgesloten is: de waarde, beschikbaarheid en juridische afdwingbaarheid van het onderpand blijven relevant.

Het verschil met leningen die hoger in de kapitaalstructuur kunnen staan, lees je in Senior secured lending versus high yield obligaties.

Onderzoek convenanten

Convenanten zijn afspraken die de bewegingsruimte van de uitgevende partij kunnen beperken. Ze kunnen bijvoorbeeld voorwaarden stellen aan:

het aangaan van extra schuld;
dividenduitkeringen;
de verkoop van belangrijke activa;
fusies of overnames;
het stellen van zekerheden aan andere schuldeisers.

Zwakke bescherming kan een onderneming meer flexibiliteit geven, maar ook het risico voor obligatiehouders vergroten.

Let op rentevorm en valuta

Een vaste coupon reageert anders op renteveranderingen dan een variabele coupon. Bij een obligatie in een andere valuta kan het wisselkoersresultaat bovendien een belangrijk deel van het totale rendement bepalen.

Vraag je bij elke lening af:

Is de rente vast, variabel of afhankelijk van voorwaarden?
In welke valuta worden rente en hoofdsom betaald?
Mag de uitgevende partij vervroegd aflossen?
Zijn er bijzondere voorwaarden bij een overname of herstructurering?

Stap 4: onderzoek de uitkering en de bron ervan

Een uitkering is cashflow, maar niet automatisch winst. De waarde van de obligatie of het fonds kan tegelijkertijd dalen.

Maandelijkse uitkering is geen eigenschap van alle obligaties

Individuele obligaties betalen rente volgens een vast schema, maar niet noodzakelijk iedere maand. Een fonds kan inkomsten uit verschillende beleggingen bundelen en daardoor wel maandelijks uitkeren.

Een fondsuitkering kan afkomstig zijn uit ontvangen rente, gerealiseerde resultaten, reserves of — afhankelijk van de voorwaarden — een terugbetaling van kapitaal. De precieze herkomst en classificatie van uitkeringen moeten blijken uit de fondsdocumentatie en periodieke rapportages. Controleer daarom altijd het prospectus, het uitkeringsbeleid en de financiële verslaggeving.

Beoordeel bij een periodieke uitkering:

hoe vaak de onderliggende beleggingen rente betalen;
of de uitkering vast of variabel is;
uit welke bronnen de uitkering afkomstig is;
welke kosten op het resultaat drukken;
of een deel als terugbetaling van kapitaal is geclassificeerd;
hoe de intrinsieke waarde zich ontwikkelt.

Meer over dit onderscheid lees je in Rendement op een investering: inkomen is niet hetzelfde als winst.

Stap 5: beoordeel rente-, koers- en liquiditeitsrisico

Obligatiekoersen bewegen doorgaans tegengesteld aan de marktrente. Wanneer de rente stijgt, kunnen bestaande obligaties met een lagere coupon in waarde dalen. Langlopende obligaties zijn meestal gevoeliger voor renteveranderingen dan kortlopende obligaties.

Bij hoogrenderende obligaties speelt ook de kredietopslag een grote rol. Als beleggers meer compensatie eisen voor kredietrisico, kan de koers dalen, zelfs wanneer de algemene marktrente weinig verandert.

Liquiditeit is eveneens relevant. Een obligatie die beperkt wordt verhandeld, kan moeilijk te verkopen zijn. In onrustige markten kan het verschil tussen bied- en laatprijzen toenemen, waardoor uitstappen duurder wordt.

Tot de einddatum aanhouden neemt het kredietrisico niet weg. De verwachte aflossing blijft afhankelijk van het vermogen van de uitgevende partij om te betalen.

Stap 6: plaats de obligatie in de totale portefeuille

Een obligatie kan op zichzelf aanvaardbaar lijken, maar toch een ongewenste concentratie veroorzaken. Portefeuillespreiding vraagt daarom om meer dan een groot aantal posities.

Spreid over schuldenaren

Meerdere obligaties van hetzelfde concern zijn geen volledige spreiding. Financiële problemen bij de moedermaatschappij of een belangrijke dochter kunnen verschillende leningen tegelijk raken.

Spreid over sectoren en regio’s

Ondernemingen binnen dezelfde sector reageren vaak op vergelijkbare risico’s, zoals grondstofprijzen, regelgeving of consumentenvraag. Geografische spreiding kan de afhankelijkheid van één economie verminderen, maar ook valuta- en politieke risico’s toevoegen.

Combineer verschillende looptijden en activaklassen

Een mix van kortere en langere looptijden kan de gevoeligheid voor één renteontwikkeling beperken. Ook kunnen andere activaklassen anders reageren op economische omstandigheden. Spreiding vermindert specifieke afhankelijkheden, maar voorkomt verliezen niet. In perioden van marktstress kunnen meerdere risicovolle beleggingen tegelijkertijd dalen.

Controleer op portefeuilleniveau:

het gewicht van de grootste schuldenaren;
sector- en regiospreiding;
gemiddelde kredietkwaliteit;
looptijd en rentegevoeligheid;
valutablootstelling;
liquiditeit;
samenhang met andere beleggingen.

Individuele obligaties of een obligatiefonds?

Bij een individuele obligatie weet je welke partij je financiert en welke specifieke voorwaarden gelden. Daar staan onderzoekswerk, mogelijke minimale ordergroottes en een beperkte spreiding tegenover.

Een obligatiefonds kan over veel schuldenaren spreiden en kredietonderzoek door een beheerder laten uitvoeren. Je bezit dan echter geen individuele obligatie met een vaste einddatum. De fondswaarde fluctueert en kosten verlagen het resultaat.

Beoordeel bij een fonds in ieder geval:

de beleggingsdoelstelling en het mandaat;
de toegestane kredietkwaliteit en looptijd;
de totale kosten;
het uitkeringsbeleid en de herkomst van uitkeringen;
de liquiditeit van fonds en onderliggende posities;
sector-, regio- en debiteurenconcentraties;
het gebruik van derivaten of financiering;
de werkwijze van de beheerder.

De keuze hangt onder meer af van je kennis, beschikbare vermogen, gewenste spreiding en bereidheid om posities te volgen.

Samenvattende beoordelingschecklist

Doorloop vóór een aankoop ten minste deze vragen:

Wie is de schuldenaar? Begrijp het bedrijfsmodel en de bronnen voor rente en aflossing.
Waarom is de vergoeding hoog? Benoem de concrete risico’s achter de coupon.
Wat is het effectieve rendement? Verwerk aankoopprijs, looptijd en aflossingswaarde.
Wat gebeurt er bij vervroegde aflossing? Bereken indien relevant een alternatief scenario.
Hoe sterk zijn balans en kasstromen? Onderzoek schuld, rentedekking en herfinanciering.
Welke rangorde geldt? Controleer of de lening senior, gedekt of achtergesteld is.
Welke convenanten gelden? Beoordeel de juridische bescherming.
Welke rente- en valutarisico’s zijn er? Kijk naar couponvorm, looptijd en valuta.
Hoe liquide is de obligatie? Onderzoek of verkoop tegen een redelijke prijs mogelijk is.
Waar komt een fondsuitkering vandaan? Raadpleeg fondsdocumentatie en rapportages.
Hoe past de positie in de portefeuille? Controleer concentraties en samenhang met andere beleggingen.
Welke kosten gelden? Neem transactie-, fonds- en eventuele valutakosten mee.

Veelgestelde vragen

Zijn obligaties met hoog rendement geschikt voor periodiek inkomen?

Ze kunnen rente-inkomsten bieden, maar de hoogte en frequentie verschillen per obligatie of fonds. Kredietrisico, koersbewegingen, kosten en mogelijke kapitaalverliezen bepalen mede het totale resultaat. Een periodieke uitkering is niet hetzelfde als winst.

Wat is het belangrijkste risico van high yield obligaties?

Kredietrisico is een centraal risico: de uitgevende partij kan rente of aflossing niet volledig of niet op tijd betalen. Daarnaast kunnen rente-, koers-, valuta- en liquiditeitsrisico een rol spelen.

Is een hoge coupon hetzelfde als een hoog rendement?

Nee. Het uiteindelijke rendement hangt ook af van de aankoopprijs, aflossingswaarde, looptijd, kosten en daadwerkelijk ontvangen betalingen. Bij wanbetaling kan het resultaat aanzienlijk lager uitvallen.

Kunnen high yield obligaties maandelijks uitkeren?

Dat is mogelijk, maar niet vanzelfsprekend. Individuele obligaties volgen hun eigen betaalschema. Fondsen kunnen inkomsten bundelen en maandelijks uitkeren. De bron en classificatie van zulke uitkeringen moeten uit de fondsdocumentatie en rapportages blijken.

Hoeveel posities zijn nodig voor voldoende spreiding?

Daarvoor bestaat geen universeel aantal. Spreiding hangt ook af van de omvang van posities, schuldenaren, sectoren, regio’s, kredietkwaliteit, looptijden en valuta. Veel posities kunnen alsnog sterk geconcentreerd zijn.

Hoogrenderende obligaties binnen een inkomensportefeuille

Obligaties met een hogere vergoeding kunnen onderdeel zijn van een bredere inkomensstrategie. Een integrale beoordeling van coupon, effectief rendement, kredietrisico, leningvoorwaarden en portefeuillespreiding blijft daarbij noodzakelijk.

GGR richt zich op maandelijks passief inkomen via een portefeuille met meer dan 50 onderliggende beleggingsfondsen, meer dan 35 fondsbeheerders en meer dan 10 activaklassen. High yield obligaties zijn één van die activaklassen. De strategie heeft een beoogd rendement van circa 10% per jaar en een maandelijkse kapitaaluitkering. Dit is een doelstelling en geen garantie.

Lees voor een nadere beoordeling van de aanpak de GGR-strategie en raadpleeg altijd de beschikbare fondsdocumentatie. Let daarbij onder meer op de werking, kosten, uitkeringssystematiek en het risicoprofiel. Beleggen kent risico’s en je kunt je inleg verliezen.